Türkiye Cumhuriyeti’nde iş, istihdam ve sosyal güvenliği düzenleyen mevzuat ortamı; dinamik, son derece yapılandırılmış ve koruyucu bir hukuki çerçeve ile karakterize edilmektedir. Doğası gereği işveren ile işçi arasındaki geleneksel güç dengesizliğini gidermek üzere tasarlanan Türk iş mevzuatı, hem yerel işletmelerin hem de çok uluslu şirketlerin yasal uyuma sıkı sıkıya bağlı kalmasını zorunlu kılmaktadır.
Türkiye pazarına giren veya bu pazarda faaliyetlerini genişleten yabancı yatırımcılar ve uluslararası şirketler için 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun kesişim noktası, operasyonel açıdan oldukça karmaşık bir yapı ortaya koymaktadır. Türk iş mahkemelerinin işçi lehine bir tutum benimsediği bilinmektedir. Mevzuata uyum konusundaki eksiklikler, Türkiye koşullarına uyarlanmamış küresel insan kaynakları politikaları veya hukuka aykırı fesih işlemleri; işverenleri ciddi mali yükümlülüklerle, idari para cezalarıyla ve uzun süren davalarla karşı karşıya bırakabilir. Nexpo Legal, kurumsal müvekkillerinin Türk hukuk sisteminde netlik, uyum ve güvenle hareket etmelerini sağlayan, küresel odaklı öncü bir hukuki ortak olarak hizmet vermektedir.
1. Kurumsal Uyum ve İK Yapılandırması
Hukuken sağlam bir iş ilişkisi kurmak, gelecekte ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklara karşı ilk savunma hattıdır. Sözleşmesiz/belgesiz ilişkilere veya Türkiye’ye uyarlanmamış standart küresel İK politikalarına güvenmek, işverenleri ispat açısından ciddi bir dezavantajlı duruma düşürür.
İki Dilli İş Sözleşmeleri ve Deneme Süreleri
Ticari çıkarları güvence altına alırken yasal gereklilikleri de karşılayan kapsamlı iş sözleşmeleri hazırlıyor, bunları inceliyor ve müzakere ediyoruz. Türk hukukuna göre belirsiz süreli iş sözleşmelerinin yazılı yapılması zorunlu olmasa da, bir yıl veya daha uzun süreli belirli süreli iş sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması şarttır. Ayrıca, erken fesihten doğabilecek yükümlülükleri önlemek amacıyla deneme sürelerinin (en fazla iki ay, toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar) açıkça belgelenmesini sağlıyoruz.
Kısıtlayıcı Hükümler: Rekabet Yasağı ve Gizlilik
Ticari sırların ve müşteri ilişkilerinin korunması son derece önemlidir. Türk Borçlar Kanunu’nun dar kapsamlı uygulanabilirlik kriterlerini karşılamak amacıyla; süre, coğrafi kapsam ve konu bakımından titizlikle sınırlandırılmış, güçlü Gizlilik Sözleşmeleri (NDA) ve rekabet yasağı hükümleri yapılandırıyoruz.
Çalışanların Kişisel Verilerinin Korunması (KVKK Uyumu)
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), işverenlerin personel verilerini nasıl işleyeceği konusunda katı kurallar getirmektedir. İK veri koruma denetimleri gerçekleştiriyor; KVKK uyumlu çalışan izleme politikaları, açık rıza formları ve Aydınlatma Metinleri hazırlıyoruz.
2. Çalışma Koşulları, Ücretlendirme ve İzin Hakları
Türkiye’de çalışma saatleri, ücret dağılımı ve yasal izinleri düzenleyen mevzuat oldukça katıdır. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında genel haftalık normal çalışma süresi en çok 45 saat olarak belirlenmiştir. Günlük normal çalışma süresi, kural olarak 11 saati aşamaz.
- Fazla Çalışma Ücreti: Standart fazla çalışma (45 saati aşan çalışmalar), çalışanın normal saatlik ücretinin %150’si oranında ödenmelidir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmalar ise %100 zamlı ücrete tabidir.
- Asgari Ücret Uyumu: İşverenlerin, dönemsel olarak güncellenen brüt/net asgari ücret sınırlarının altında ödeme yapması kesinlikle yasaktır.
- Yasal İzinler: Kıdeme bağlı olarak kural olarak 14, 20 veya 26 günden az olamayan yıllık ücretli izinlerin, 24 haftalık analık (doğum) izninin, babalık izninin ve zorunlu dinlenme sürelerinin doğru bir şekilde takip edilmesi konusunda danışmanlık sunuyoruz.
3. Stratejik Fesih ve Uyuşmazlıkların Çözümü
İş sözleşmesinin feshi, Türkiye’deki yabancı şirketler için en yüksek risk taşıyan alandır. Usul şartlarına tam olarak uyulmaması, genellikle maliyetli işe iade kararları ve yüksek miktarda tazminat ödemeleriyle sonuçlanır.
İşten Çıkarma Prosedürleri ve Kıdem Tazminatı
“Geçerli neden” (geçerli fesih) ile yapılan fesihler ile “haklı neden” (haklı fesih) ile yapılan derhal fesih süreçlerinde rehberlik ediyoruz. Ekibimiz, işe iade davalarının (işe iade davası) önüne geçmek için kusursuz bir belgelendirme süreci yürütür. Ayrıca, kanuni bildirim sürelerini esas alarak ihbar tazminatını ve kıdem tazminatı tavanını dikkate alarak kıdem tazminatı haklarını titizlikle hesaplıyoruz.
İkale Sözleşmeleri (Karşılıklı Fesih Anlaşması)
Dava risklerini azaltmak amacıyla, gelecekteki ücret veya işe iade taleplerini engelleyecek, kapsamlı bir yasal ibra içeren karşılıklı fesih anlaşmaları (ikale sözleşmeleri) yapılandırıyor ve müzakere ediyoruz.
Zorunlu Arabuluculuk ve İş Davaları
İşçi alacakları için dava açılmadan önce tarafların zorunlu arabuluculuk sürecini tamamlaması gerekmektedir. Arabuluculuk görüşmelerinde müvekkillerimizi temsil ediyor ve uzmanlık gerektiren iş mahkemelerinde şu konulardaki davaları kararlılıkla savunuyoruz:
- Fazla mesai, ikramiye ve prim alacağı talepleri.
- Mobbing (psikolojik taciz) ve ayrımcılık tazminatları.
- Sigortasız veya eksik bildirilen çalışmaların tespiti için hizmet tespiti davaları.
4. Sosyal Güvenlik (SGK) Uyumu ve Dinamik Düzenlemeler
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kısa ve uzun vadeli sigorta kollarını kapsayan geniş bir çerçeveyi denetler. Türk sosyal güvenlik mevzuatı; prim ödeme süreleri, borç tecil sınırları (yakın zamandaki 10 milyon TL’lik teminat muafiyeti gibi) ve işveren teşviklerine yönelik sık güncellemelerle son derece dinamiktir.
Şirketleri, SGK denetimleri ve işyeri teftişleri sırasında temsil ediyoruz. Stratejik dava süreçleriyle haksız idari para cezalarına itiraz ediyor, olası SGK kesintilerini durduruyor ve İK departmanlarının inşaat ile ihale usulü işyerlerindeki asgari işçilik uygulamalarına ilişkin yeni düzenlemeler hakkında anında bilgilendirilmesini sağlıyoruz.
5. Küresel Mobilite ve Yabancı İş Gücü Yönetimi
Türkiye’de yabancı uyruklu kişilerin istihdam edilmesi, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile ilgili çalışma, ikamet ve sosyal güvenlik mevzuatının birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Nexpo Legal, yabancı çalışanların işe alım sürecinin tüm aşamalarını yönetmektedir:
- Çalışma İzinleri: Belirli süreli, süresiz ve bağımsız çalışma izinlerinin alınması ve grup içi şirket transferlerinin yönetilmesi.
- Yabancıların Sağlık Sigortası (GSS): Genel Sağlık Sigortası (GSS) sisteminin takibi ve yabancıların emeklilik işlemleri ile acil sağlık hizmetleri kapsamı için ikili sosyal güvenlik sözleşmelerinin (örneğin Türkiye ile AB üye ülkeleri arasındaki sözleşmeler) uygulanması.
- Göç Hukuku Kapsamında Hukuki Destek: Yabancı personelin haklarının korunması amacıyla sınır dışı etme kararlarına, Türkiye’ye giriş yasaklarına ve ilgili tahdit kodlarına karşı uygun idari ve yargısal başvuru yollarının işletilmesi.
6. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) ve İş Kazaları
6331 sayılı Kanun uyarınca, işyeri güvenliği kuralları sıkı bir şekilde uygulanmaktadır. Bir iş kazası veya meslek hastalığı durumunda, işverenler çok boyutlu sorumluluklarla karşı karşıya kalır. Nexpo Legal, maddi ve manevi tazminat davalarında mali riski azaltmak için güçlü savunma stratejileri geliştirir, yöneticileri cezai sorumluluk iddialarına karşı savunur ve SGK Rücu Davalarına karşı bilirkişi raporları doğrultusunda titizlikle itiraz eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de standart kıdem tazminatı hesaplaması nasıldır?
Kıdem tazminatı, kanuni hak kazanma koşullarının gerçekleşmesi hâlinde, işçinin çalıştığı her tam yıl için giydirilmiş brüt ücretinin 30 günlük tutarı üzerinden hesaplanır; tam yıldan kalan süreler ise oranlanarak dahil edilir. Ancak bu toplam tutar, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yılda iki kez güncellenen yasal bir tavan sınırına (Kıdem Tazminatı Tavanı) tabidir.
Türkiye'de iş sözleşmesi sözlü yapılabilir mi?
Evet, Türk hukukuna göre belirsiz süreli bir iş sözleşmesinin yazılı yapılması zorunlu değildir. Ancak süresi bir yıl veya daha fazla olan belirli süreli iş sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması şarttır. Sözlü sözleşmelere izin verilmesine rağmen, yazılı olmayan düzenlemelere güvenmek, olası uyuşmazlıklarda işvereni hukuken ciddi bir dezavantajlı duruma düşürür.
İşe İade Davası nedir?
Kural olarak 30 veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde, en az altı aylık kıdemi bulunan ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan bir işçinin sözleşmesi geçerli bir neden olmaksızın feshedilirse, işçi kanuni süreler içinde arabulucuya başvurduktan sonra işe iade davası açabilir. Mahkemenin feshin geçersizliğine karar vermesi durumunda, işveren işçiyi ya işe başlatmak ya da işe başlatmama tazminatı (4 ila 8 aylık ücret tutarında) ve 4 aya kadar boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlü olur.
Yabancı çalışanların Türkiye'de çalışma izni alması zorunlu mudur?
Evet, kanuni muafiyet ve istisnalar saklı kalmak üzere, yabancı bir ülke vatandaşının geçerli çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti bulunmaksızın Türkiye'de çalışması yasaktır. İşverenler bu izne sponsor olmalı ve ödenmiş sermaye sınırları ile yabancı çalışan başına belirli sayıda Türk vatandaşı istihdam etme zorunluluğu gibi belirli kriterleri karşılamalıdır.