Türkiye Cumhuriyeti’nde iş, istihdam ve sosyal güvenliği düzenleyen mevzuat ortamı; dinamik, son derece yapılandırılmış ve koruyucu bir hukuki çerçeve ile karakterize edilmektedir. Doğası gereği işveren ile işçi arasındaki geleneksel güç dengesizliğini gidermek üzere tasarlanan Türk iş mevzuatı, hem yerel işletmelerin hem de çok uluslu şirketlerin yasal uyuma sıkı sıkıya bağlı kalmasını zorunlu kılmaktadır.
1. Kurumsal Uyum ve İK Yapılandırması
Hukuken sağlam bir iş ilişkisi kurmak, gelecekte ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklara karşı mutlak ilk savunma hattıdır. Sözleşmesiz/belgesiz ilişkilere veya Türkiye’ye uyarlanmamış standart küresel İK politikalarına güvenmek, işverenleri ispat açısından ciddi bir dezavantajlı duruma düşürür.
İki Dilli İş Sözleşmeleri ve Deneme Süreleri
Ticari çıkarları güvence altına alırken yasal gereklilikleri de karşılayan kapsamlı iş sözleşmeleri hazırlıyor, bunları inceliyor ve müzakere ediyoruz. Türk hukukuna göre belirsiz süreli iş sözleşmelerinin yazılı yapılması zorunlu olmasa da, bir yıl veya daha uzun süreli belirli süreli iş sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması şarttır. Ayrıca, erken fesihten doğabilecek yükümlülükleri önlemek amacıyla deneme sürelerinin (en fazla iki ay, toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar) açıkça belgelenmesini sağlıyoruz.
Kısıtlayıcı Hükümler: Rekabet Yasağı ve Gizlilik
Ticari sırların ve müşteri ilişkilerinin korunması son derece önemlidir. Türk Borçlar Kanunu’nun dar kapsamlı uygulanabilirlik kriterlerini karşılamak amacıyla; süre, coğrafi kapsam ve konu bakımından titizlikle sınırlandırılmış, sarsılmaz Gizlilik Sözleşmeleri (NDA) ve rekabet yasağı hükümleri yapılandırıyoruz.
Çalışanların Kişisel Verilerinin Korunması (KVKK Uyumu)
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), işverenlerin personel verilerini nasıl işleyeceği konusunda katı kurallar getirmektedir. İK veri koruma denetimleri gerçekleştiriyor; KVKK uyumlu çalışan izleme politikaları, açık rıza formaları ve Aydınlatma Metinleri hazırlıyoruz.
2. Çalışma Koşulları, Ücretlendirme ve İzin Hakları
Türkiye’de çalışma saatleri, ücret dağılımı ve yasal izinleri düzenleyen mevzuat oldukça katıdır. Standart maksimum haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirlenmiştir. Günlük çalışma süresi ise kesinlikle 11 saati aşamaz.
- Fazla Çalışma Ücreti: Standart fazla çalışma (45 saati aşan çalışmalar), çalışanın normal saatlik ücretinin %150’si oranında ödenmelidir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmalar ise %100 zamlı ücrete tabidir.
- Asgari Ücret Uyumu: İşverenlerin, dönemsel olarak güncellenen brüt/net asgari ücret sınırlarının altında ödeme yapması kesinlikle yasaktır.
- Yasal İzinler: Kıdeme bağlı olarak 14 ila 26 gün arasında değişen yıllık ücretli izinlerin, 16 haftalık analık (doğum) izninin, babalık izninin ve zorunlu dinlenme sürelerinin doğru bir şekilde takip edilmesi konusunda danışmanlık sunuyoruz.
3. Stratejik Fesih ve Uyuşmazlıkların Çözümü
İş sözleşmesinin feshi, Türkiye’deki yabancı şirketler için en yüksek risk taşıyan alandır. Usul şartlarına tam olarak uyulmaması, genellikle maliyetli işe iade kararları ve yüksek miktarda tazminat ödemeleriyle sonuçlanır.
İşten Çıkarma Prosedürleri ve Kıdem Tazminatı
“Geçerli neden” (geçerli neden) ile yapılan fesihler ile “haklı neden” (haklı fesih) ile yapılan derhal fesih süreçlerinde rehberlik ediyoruz. Ekibimiz, işe iade davalarının (işe iade davası) önüne geçmek için kusursuz bir belgelendirme süreci yürütür. Ayrıca, yasal tavan sınırını (Kıdem Tazminatı Tavanı) dikkate alarak zorunlu ihbar sürelerini ve Kıdem Tazminatı haklarını titizlikle hesaplıyoruz.
İkale Sözleşmeleri (Karşılıklı Fesih Anlaşması)
Dava risklerini azaltmak amacıyla, gelecekteki ücret veya işe iade taleplerini engelleyecek, kapsamlı bir yasal ibra içeren karşılıklı fesih anlaşmaları (ikale sözleşmeleri) yapılandırıyor ve müzakere ediyoruz.
Zorunlu Arabuluculuk ve İş Davaları
İşçi alacakları için dava açılmadan önce tarafların zorunlu arabuluculuk (Zorunlu Arabuluculuk) sürecini tüketmesi gerekmektedir. Arabuluculuk görüşmelerinde müvekkillerimizi temsil ediyor ve uzmanlık gerektiren iş mahkemelerinde şu konulardaki davaları kararlılıkla savunuyoruz:
- Fazla mesai, ikramiye ve prim alacağı talepleri.
- Mobbing (psikolojik taciz) ve ayrımcılık tazminatları.
- Eksik bildirilen sigorta kayıtları için Hizmet Tespiti Davaları.
4. Sosyal Güvenlik (SGK) Uyumu ve Dinamik Düzenlemeler
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kısa ve uzun vadeli sigorta kollarını kapsayan geniş bir çerçeveyi denetler. Türk sosyal güvenlik mevzuatı; prim ödeme süreleri, borç tecil sınırları (yakın zamandaki 10 Milyon TL’lik teminat muafiyeti gibi) ve işveren teşviklerine yönelik sık güncellemelerle son derece dinamiktir.
Şirketleri, SGK denetimleri ve işyeri teftişleri sırasında temsil ediyoruz. Stratejik dava süreçleriyle haksız idari para cezalarına itiraz ediyor, olası SGK kesintilerini durduruyor ve İK departmanlarının inşaat ile ihale usulü işyerlerindeki asgari işçilik uygulamalarına ilişkin yeni düzenlemeler hakkında anında bilgilendirilmesini sağlıyoruz.
5. Küresel Mobilite ve Yabancı İş Gücü Yönetimi
Türkiye’de yabancı uyruklu kişilerin istihdam edilmesi, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile yerel istihdam düzenlemeleri arasında sıkı bir koordinasyon gerektirir. Nexpo Legal, yabancı yeteneklerin işe alım sürecinin tüm aşamalarını yönetmektedir:
- Çalışma İzinleri: Belirli süreli, süresiz ve bağımsız çalışma izinlerinin alınması ve grup içi şirket transferlerinin yönetilmesi.
- Yabancıların Sağlık Sigortası (GSS): Genel Sağlık Sigortası (GSS) sisteminin takibi ve yabancıların emeklilik işlemleri ile acil sağlık hizmetleri kapsamı için ikili sosyal güvenlik sözleşmelerinin (örneğin Türkiye ile AB üye ülkeleri arasındaki sözleşmeler) uygulanması.
- Göç Hukuku Savunması: Yabancı personeli korumak amacıyla sınır dışı etme kararlarına veya giriş yasağı tahdit kodlarına (G-87, N-99 gibi) karşı idari itirazların başlatılması.
6. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) ve İş Kazaları
6331 sayılı Kanun uyarınca, işyeri güvenliği kuralları sıkı bir şekilde uygulanmaktadır. Bir iş kazası veya meslek hastalığı durumunda, işverenler çok boyutlu sorumluluklarla karşı karşıya kalır. Nexpo Legal, maddi ve manevi tazminat davalarında mali riski azaltmak için güçlü savunma stratejileri geliştirir, yöneticileri cezai sorumluluk iddialarına karşı savunur ve SGK Rücu Davalarına karşı bilirkişi raporları doğrultusunda titizlikle itiraz eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de standart kıdem tazminatı hesaplaması nasıldır?
Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı her tam yıl için son brüt ücretinin 30 günlük tutarı üzerinden hesaplanır; tam yıldan kalan süreler ise oranlanarak dahil edilir. Ancak bu toplam tutar, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yılda iki kez güncellenen yasal bir tavan sınırına (Kıdem Tazminatı Tavanı) tabidir.
Türkiye'de iş sözleşmesi sözlü yapılabilir mi?
Evet, Türk hukukuna göre belirsiz süreli bir iş sözleşmesinin yazılı yapılması zorunlu değildir. Ancak süresi bir yıl veya daha fazla olan belirli süreli iş sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması şarttır. Sözlü sözleşmelere izin verilmesine rağmen, yazılı olmayan düzenlemelere güvenmek, olası uyuşmazlıklarda işvereni hukuken ciddi bir dezavantajlı duruma düşürür.
İşe İade Davası nedir?
30 veya daha fazla işçi çalıştıran bir işveren, en az altı aylık kıdemi olan bir işçiyi geçerli bir neden göstermeden işten çıkarırsa, işçi işe iade davası açabilir. Mahkemenin feshin geçersizliğine karar vermesi durumunda, işveren işçiyi ya işe başlatmak ya da işe başlatmama tazminatı (4 ila 8 aylık ücret tutarında) ve 4 aya kadar boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlü olur.
Yabancı çalışanların Türkiye'de çalışma izni alması zorunlu mudur?
Evet, yabancı bir ülke vatandaşının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan geçerli bir çalışma izni almadan Türkiye'de çalışması kesinlikle yasaktır. İşverenler bu izne sponsor olmalı ve ödenmiş sermaye sınırları ile yabancı çalışan başına belirli sayıda Türk vatandaşı istihdam etme zorunluluğu gibi belirli kriterleri karşılamalıdır.