6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamında düzenlenecek bu izinler, belirli yatırım şartlarını yerine getiren yabancılara üç veya beş yıllık ikamet izni verilmesine imkân tanımaktadır. Düzenleme, özellikle Türk vatandaşlığı kazanma amacı bulunmaksızın Türkiye’de uzun süreli ikamet etmek isteyen yabancı yatırımcılar açısından yeni bir seçenek oluşturmaktadır.
Asgari Yatırım Tutarları ve Yararlanabilecek Kişiler
Karar kapsamında yatırım tutarına göre uygulanacak ikamet izni süreleri şöyledir:
- 3 yıllık ikamet izni: En az 150.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında yatırım.
- 5 yıllık ikamet izni: En az 200.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında yatırım.
Bu düzenlemeden, Türkiye’de çalışmayan ve Karar kapsamında yatırım gerçekleştiren yabancıların yanı sıra yabancı eşleri ile kendilerinin ve eşlerinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları da yararlanabilecektir.
Geçerli Yatırım Araçları ve Yatırımın Muhafaza Süresi
İkamet izni başvurusuna dayanak oluşturabilecek yatırım araçları Karar’da belirlenmiştir. Buna göre yatırım aşağıdaki araçlardan biri kullanılarak gerçekleştirilebilir:
- Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara mevduat yatırılması,
- devlet borçlanma araçlarının satın alınması,
- gayrimenkul yatırım fonu (GYF) veya girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) katılma payı edinilmesi,
- belirlenen bireysel emeklilik planlarına katkı payı yatırılması.
Yatırımın gerçekleştirilmesi tek başına yeterli değildir. Yatırımın ilgili kamu kurumları tarafından tespit edilmesi ve ikamet izni süresinin en az yarısı boyunca muhafaza edilmesi gerekmektedir.
Buna göre:
- üç yıllık ikamet izninde yatırımın en az 1,5 yıl,
- beş yıllık ikamet izninde ise en az 2,5 yıl
korunması zorunludur.
Bu şart, başvuru öncesinde yatırımın yalnızca tutarının ve türünün değil, ne kadar süreyle muhafaza edileceğinin de dikkate alınmasını gerektirmektedir.
Türk Vatandaşlığı Mevzuatı ile İlişkisi
Düzenlemenin hukuki açıdan en önemli yönlerinden biri, yatırım yoluyla ikamet izni ile yatırım yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması arasında açık bir ayrım yapılmış olmasıdır.
Karar’ın 4. maddesinde şu hükme yer verilmiştir:
“Bu Karara istinaden düzenlenecek ikamet izinleri 29/5/2009 tarihli ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 12. maddesi kapsamında değerlendirilmez.”
Bu hüküm, yeni düzenlemenin kapsamının ve yabancı yatırımcılar bakımından doğuracağı hukuki sonuçların belirlenmesi açısından önem taşımaktadır.
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesi, Türk vatandaşlığının istisnai olarak kazanılabileceği hâlleri düzenlemektedir. İlgili mevzuatta öngörülen yatırım şartlarını yerine getiren ve diğer yasal koşulları taşıyan yabancılar, bu kapsamda istisnai yoldan Türk vatandaşlığı kazanmak üzere başvuruda bulunabilmektedir.
Yeni Cumhurbaşkanı Kararı ise bu Karar kapsamında verilen ikamet izinlerinin söz konusu istisnai vatandaşlık düzenlemesi kapsamında değerlendirilmeyeceğini açıkça hükme bağlamaktadır. Bu nedenle 150.000 ABD doları tutarındaki yatırımla alınan üç yıllık veya 200.000 ABD doları tutarındaki yatırımla alınan beş yıllık ikamet izni, tek başına 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesi kapsamında istisnai vatandaşlık başvurusuna dayanak oluşturmayacaktır.
Yeni düzenleme, yatırım yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin mevcut sistemi ortadan kaldırmamakta veya vatandaşlık için öngörülen yatırım tutarlarını düşürmemektedir. Türk vatandaşlığı kazanmak isteyen yabancıların, vatandaşlık mevzuatında öngörülen yatırım türlerini, tutarlarını ve diğer şartları ayrıca yerine getirmeleri gerekmektedir.
Her iki uygulama da 6458 sayılı Kanun’un 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendiyle bağlantılı olmakla birlikte, farklı hukuki sonuçlar doğurmaktadır. Yeni Karar kapsamında verilen ikamet izni, tek başına istisnai vatandaşlık başvurusuna dayanak oluşturmaz.
Bununla birlikte, Karar’ın 4. maddesi yabancının başka bir hukuki sebebe veya vatandaşlık mevzuatındaki şartları karşılayan ayrı bir yatırıma dayanarak Türk vatandaşlığına başvurmasına engel değildir.
Değerlendirme
18 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme, özellikle Türk vatandaşlığı kazanma amacı bulunmaksızın Türkiye’de uzun süreli ikamet etmek isteyen yabancı yatırımcılar için yeni bir hukuki imkân getirmektedir.
Başvuru bakımından yalnızca asgari yatırım tutarının karşılanması yeterli değildir. Yatırımın Karar’da belirtilen araçlardan biriyle gerçekleştirilmesi, ilgili kamu kurumu tarafından tespit edilmesi ve ikamet izni süresinin en az yarısı boyunca muhafaza edilmesi gerekir.
Yatırım yoluyla ikamet izni ile yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı farklı şartlara ve hukuki sonuçlara tabi süreçlerdir. Bu nedenle Türkiye’de yatırım yapmayı planlayan yabancıların, yatırım kararını vermeden önce temel amaçlarının uzun süreli ikamet mi yoksa Türk vatandaşlığı kazanmak mı olduğunu belirlemeleri ve yatırım türünü buna göre değerlendirmeleri gerekir.